ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΑΜΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΣΑΜΟΥ «ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ»

1. Λειτουργία και διάρθρωση της E.Σ.M.
2. Τομείς επιστημονικής δράσης της E.Σ.M.
3. Στόχοι της E.Σ.M.
4. Επιτροπή Iστορίας
5. Βιβλιοθήκη

Ι. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΑΜΙΑΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ (Ε.Σ.Μ.) του Πνευματικού Ιδρύματος Σάμου «Νικ. Δημητρίου» αποτελεί συμβουλευτικό και θεσπισμένο όργανο του Δ..Σ. του Ιδρύματος επί επιστημονικών θεμάτων. Προγραμματίζει τις έρευνες και τα προγράμματα για την ανάπτυξη των Σαμιακών Σπουδών, δέχεται τους σχετικούς απολογισμούς των ερευνητικών ομάδων, ενημερώνει γι' αυτούς το Δ.Σ. και διαβιβάζει προς εκείνο νέες αιτήσεις και προτάσεις για ερευνητικές ή εκδοτικές δραστηριότητες με τεκμηριωμένη συνοδευτική γνώμη.

Οι δραστηριότητες της Ε.Σ.Μ. κατανέμονται στους ακόλουθους τομείς:

α) Εκδόσεις

Πρόκειται για την περιοδική έκδοση του επιστημονικού περιοδικού «ΣΑΜΙΑΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ» και για τη Βιβλιοθήκη Επιστημονικών Εκδόσεων, από την οποία έχουν εκδοθεί ήδη αρκετές μελέτες. Οι διαδικασίες κρίσης, τόσο για τις μελέτες που δημοσιεύονται στο περιοδικό, όσο και για τα αυτοτελή δημοσιεύματα, γίνονται με βάση ειδικό εσωτερικό κανονισμό που έχει συνταχθεί από την E.Σ.M.

β) Ερευνητικά Προγράμματα

Αναφέρονται σε όλους τους επιστημονικούς τομείς με αποκλειστικό όμως θεματικό άξονα τη Σάμο και τα σαμιακά θέματα. Προτείνονται στην E.Σ.M. από την ερευνητική ομάδα που θα αναλάβει την έρευνα με λεπτομέρειες για το κόστος, τη διάρκεια, τους σκοπούς και τις προοπτικές της έρευνας. Ακολούθως η E.Σ.M. εισηγείται στο Δ..Σ., και παρακολουθεί την εξέλιξη του κάθε προγράμματος στο τέλος κάθε χρόνου, ενημερώνοντας το Δ. Σ.

γ) Ερευνητικές δραστηριότητες

Μεμονωμένοι επιστήμονες μπορεί να ζητούν από την E.Σ.M. όχι ανάληψη προγράμματος αλλά φιλοξενία για τη διεξαγωγή συγκεκριμένης έρευνας, όχι όμως σε επίπεδο και στην έκταση ενός ερευνητικού προγράμματος.  Σε κάθε περίπτωση το Ίδρυμα, δια της E.Σ.M., δεσμεύεται αλλά και απαιτεί, στα πλαίσια των δυνατοτήτων του, να δημοσιεύει τα αποτελέσματα των ερευνών στις εκδόσεις του. Η E.Σ.M. έχει επίσης ως έργο να βρίσκει νέους συνεργάτες και να προωθεί συστηματικά και οργανωμένα τις Σαμιακές Σπουδές, σύμφωνα με τους τομείς δράσης της, που αναφέρονται στη συνέχεια.

Eπιστροφή

ΙΙ. ΤΟΜΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΗΣ Ε.Σ.Μ.

Α. ΘΕΤΙΚΕΣ - ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Στην ενότητα αυτή εντάσσονται μελέτες και έρευνες (γεωλογικές, ορυκτολογικές, καρστικές κ.τ.λ.) που αφορούν το ίδιο το νησί ή το φυσικό του περιβάλλον (οικολογικές, γεωπονικές, ζωολογικές κ.τ.λ.). Επίσης μελέτες για τη συμβολή των Σαμίων στην ανάπτυξη θετικών επιστημών, από την πλευρά της ιστορίας της επιστήμης. Οι έρευνες αυτές γίνονται σε συνεργασία με άλλα ιδρύματα, μουσειακά και ερευνητικά κέντρα της χώρας και του εξωτερικού, μετά από δική τους πρόταση ή και με φροντίδα της E.Σ.M.

Β. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Στην ενότητα αυτή εντάσσεται η έρευνα της σαμιακής ιστορίας με τη μελέτη της αρχαίας, της μεσαιωνικής και της νεότερης ιστορίας του νησιού, ενταγμένης όμως στον ευρύτερο ορίζοντα του βορειοανατολικού Aιγαίου. Εντάσσεται ακόμη η λαογραφία, υπό την άποψη της οργανωμένης μελέτης του παραδοσιακού πολιτισμού της Σάμου, στο διαχρονικό αλλά και το συγχρονικό της άξονα. Επίσης εντάσσεται η φιλολογία, η κοινωνιολογία, η κοινωνική ανθρωπολογία, η ανθρωπογεωγραφία κ.τ.λ., στο πλαίσιο όμως της οργανωμένης μελέτης της ανθρώπινης παρουσίας στο νησί, κατά το παρελθόν και το παρόν. Ιδιαίτερη είναι η θέση της αρχαιολογίας, αφού ήδη στο νησί διεξάγονται αρχαιολογικές έρευνες από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και τη Γερμανική Αρχαιολογική Σχολή. Tο Ίδρυμα συνεργάζεται με τους παραπάνω φορείς αλλά και με μεμονωμένους αρχαιολόγους ή ερευνητικές ομάδες, για τη διεξαγωγή αρχαιολογικών ερευνών.

Eπιστροφή

ΙΙΙ. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ Ε.Σ.Μ.

Α. ΕΚΔΟΣΗ - ΜΕΛΕΤΗ ΠΗΓΩΝ ΤΗΣ ΣΑΜΙΑΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Β. ΕΚΔΟΣΗ ΤΩΝ ΣΑΜΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ
Γ. ΑΡΧEIΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ
Δ. ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΣΑΜΟΥ
Ε. ΑΡΧΕΙΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
Ζ. ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΠΙΓΡΑΦΩΝ ΤΗΣ ΣΑΜΟΥ
Η. ΠΗΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΑΜΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Θ. ΣΑΜΟΣ: ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Ι. Η ΣΑΜΟΣ ΣΤΙΣ ΑΙΓΑΙΑΚΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΦΕΙΕΣ
Ι.Α. Η ΣΑΜΟΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΑΦΕΙΕΣ
Ι.Β. ΑΡΧΕΙΟ ΣΑΜΙΑΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΚΑΙ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΤΥΠΟΥ
Ι.Γ. ΣΑΜΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Ι.Δ. ΑΡΧΕΙΟ ΣΑΜΙΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ
Ι.Ε. ΑΡΧΕΙΟ ΣΑΜΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ
Ι.Ζ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΣΑΜΟΥ

Eπιστροφή

IV. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Το Ίδρυμα, συνεχίζοντας την προσπάθεια πολιτισμικών παρεμβάσεων και προαγωγής των σαμιακών μελετών θεσμοθέτησε, μετά από πρόταση ομάδας ιστορικών και ερευνητών την «Επιτροπή Ιστορίας» με σκοπό την προαγωγή της νεότερης οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας της Σάμου.

Η επιστημονική αυτή κατεύθυνση έρχεται να ενισχύσει τη γενικότερη προσπάθεια του Ιδρύματος για μια πιο ουσιαστική και μακροχρόνια οργάνωση των σαμιακών μελετών σε διεπιστημονικό επίπεδο.

Συγκρότηση της «Επιτροπής Ιστορίας»

Για την υπηρέτηση των σκοπών αυτών:

Συγκροτήθηκε επιτροπή που περιλαμβάνει ως μέλη της ιστορικούς, ερευνητές, αρχειονόμους και εκπαιδευτικούς που έχουν ασχοληθεί με τις σαμιακές μελέτες. Το έργο της «Επιτροπής Ιστορίας» του Ιδρύματος είναι:

• Η χάραξη της στρατηγικής του Προγράμματος Ερευνών για τη Νεότερη Ιστορία της Σάμου.
• Ο σχεδιασμός, η κατάρτιση και έγκριση των ερευνητικών προγραμμάτων και του σχετικού με αυτά εκδοτικού προγράμματος του Ιδρύματος.
• Η αξιολόγηση ερευνητικών προτάσεων από μέλη της Επιτροπής ή και αυτόνομων εξωτερικών προτάσεων που θα εντάσσονται όμως άμεσα στον κεντρικό σχεδιασμό της «Επιτροπής Ιστορίας». Η επιλογή των ερευνητών στους οποίους ανατίθεται η διεξαγωγή μιας έρευνας, σύμφωνα με το εγκεκριμένο ετήσιο ερευνητικό πρόγραμμα, τον κανονισμό διεξαγωγής του και πάντοτε μέσα στο πλαίσιο του εγκεκριμένου προϋπολογισμού του.
• Η παροχή προς το Ίδρυμα κάθε συμβουλευτικής γνώμης για την οργάνωση εκθέσεων, εκδηλώσεων, συνεδρίων που θα προβάλλουν τις σαμιακές μελέτες και το γενικότερο επιστημονικό και πολιτιστικό έργο του Ιδρύματος.
• Η οργάνωση περιοδικών συναντήσεων εργασίας των ερευνητών του προγράμματος ερευνών της «Επιτροπής Ιστορίας».
• Η οργάνωση κύκλου σεμιναρίων με τη συμμετοχή των ερευνητών του προγράμματος ερευνών και εξωτερικών εισηγητών σε θέματα μεθοδολογίας της ιστορίας, τοπικής ιστορίας και αρχειονομίας.
• Η οργάνωση επαφών μεταξύ του Ιδρύματος και άλλων ερευνητικών φορέων και ιδρυμάτων, Πανεπιστημίων και επιστημονικών εταιρειών του εσωτερικού και του εξωτερικού για συνεργασία και ενημέρωση.

Eπιστροφή

V. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Έχει δημιουργηθεί ο πρώτος πυρήνας της βιβλιοθήκης με πάνω από 3.000 τόμους και με μεγάλο μέρος από βιβλία Σαμίων συγγραφέων. Η βιβλιοθήκη οργανώνεται σε σύγχρονη επιστημονική βάση. Σκοπός και στόχος είναι να μπορέσει να γίνει χρήσιμη σε επιστήμονες οι οποίοι θα θελήσουν να ασχοληθούν ειδικά με θέματα που αφορούν τη Σάμο. Γι' αυτό, ο σκοπός της δεν είναι συλλεκτικός, αλλά στοχεύει σε κατάρτιση τράπεζας πληροφοριών, βασισμένης σε σύγχρονες ηλεκτρονικές μεθόδους, εύκολα προσπελάσιμες στον ενδιαφερόμενο για έρευνα και γνώση.

Γίνεται προσπάθεια για την εύρεση παλαιών και σπανίων εκδόσεων Σαμίων συγγραφέων ή συγγραμμάτων που αναφέρονται στη Σάμο και αναπαραγωγή με φωτοαντιγράφηση. Tα παραγόμενα αντίγραφα διανέμονται στη Δημόσια Bιβλιοθήκη Σάμου και τα Γ.Α.Κ. Σάμου, αλλά και σε ερευνητές, στηρίζοντας και συμπληρώνοντας τις συλλογές τους.

Eπιστροφή